Bệnh Gout Nên Ăn Gì? Giảm Acid Uric Cao

Bạn nhậu thân cận nhất của cánh mày râu, chính là gout. Biết ngay bệnh gout nên ăn gì? Bệnh gout (gút) đơn giản là một dạng viêm khớp khi cơ thể quá nhiều axit uric. Khoảng 2/3 axit uric trong cơ thể tự sản xuất, còn lại được tạo ra khi cơ thể phân hủy các chất có tên là purin thông các thói quen ăn uống giàu purin, đương cử nhất là bia rượu, thịt đỏ, hải sản, đường.

Ngoài các nguyên nhân về di truyền và bệnh nền (béo phì, tiểu đường, tim, thận, huyết áp cao), bài viết tập trung vào cách phòng chữa gout qua các chế độ ăn mà bạn có thể tự điều chỉnh thay đổi tại nhà cùng gia đình, còn ra ngoài hàng lại dễ gặp bạn nhậu gout.

Axit uric trong máu – Then chốt gỡ Gout

Khi nồng độ axit uric vượt quá giới hạn bão hòa (khoảng 6.8 mg/dL), nó sẽ không được đào thải qua thận và kết tủa tạo thành các tinh thể rắn gọi là monosodium urate. Gióng như hệ thống thoát nước bị tắc nghẽn, nước bẩn không thể chảy đi và sẽ dâng lên, lần lượt làm hỏng toàn bộ hệ thống. Axit uric cũng với như vậy với các cơ chế tự nhiên.

• Nồng độ quá cao: Khi cơ thể sản xuất quá nhiều axit uric hoặc không thể đào thải đủ, nồng độ trong máu tăng lên, dung dịch máu quá bão hòa, buộc các phân tử urat phải kết tụ lại thành tinh thể.
• Nhiệt độ thấp: Axit uric kém hòa tan hơn ở nhiệt độ thấp. Các khớp ở xa trung tâm cơ thể như ngón chân cái, bàn tay, đầu gối thường có nhiệt độ thấp hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho tinh thể MSU hình thành và lắng đọng. Đây là lý do tại sao các cơn gout cấp thường bắt đầu ở ngón chân cái và xuất hiện vào ban đêm hoặc sáng sớm khi nhiệt độ cơ thể giảm. Những người lạnh tay chân, thận yếu càng dễ bị.
• Độ pH: Độ pH thấp (môi trường axit) làm giảm độ hòa tan của axit uric. Trong dịch khớp, độ pH có thể thấp hơn một chút so với máu, tạo điều kiện cho tinh thể lắng đọng.

Những tinh thể này sắc nhọn lắng đọng bao khớp và sụn, chúng sẽ gây ra phản ứng viêm. Nếu không được điều trị, chúng tích tụ lâu dài, tạo thành các hạt tophi dưới da và gây tổn thương vĩnh viễn cho khớp và các mô xung quanh. Đây cũng là nguyên nhân chính gây ra các cơn đau gout dữ dội, nhất là ở ngón chân cái, và có thể khiến khớp bị đau nhức, cứng, sưng, nóng và đỏ bấy.

Giảm gout phải giảm axit uric cao trong cơ thể, quá trình chuyển hoá axit uric cần ngăn chặn ngay trong chế độ ăn hàng ngày. Giống như nước cấp vào hệ thống phải sạch, thì bộ lọc và ống thải vận hành trơn tru hơn.

Thực phẩm tăng axit uric, gây bệnh gout

Theo NIH và Harvard Medical School, người có sẵn các bệnh nền kể trên, người có nguy cơ bệnh gout và cả bệnh nhân gout cần tránh tối đa các thực phẩm giàu purin sau:

• Hải sản: tôm, cá mòi, sò điệp, cá ngừ…
• Thịt đỏ & thịt nội tạng
• Bia rượu: gan sẽ chuyển hóa ethanol (cồn) thành acetate. Quá trình này làm tăng sản xuất ATP (phân tử năng lượng) và đồng thời đẩy nhanh quá trình thoái hóa các nucleotide purin. Kết quả cuối cùng của quá trình này là tạo ra nhiều axit uric hơn. Chưa kể mất nước, và cạnh tranh đào thải axit lactic qua thận với axit uric.

Toàn là những món khoái khẩu của dân nhậu. Một khảo sát tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM ghi nhận tỷ lệ tăng axit uric máu ở nam giới là 43,6%, trong khi ở nữ giới chỉ là 26,4%. Tỷ lệ mắc gout thực tế ở nam là 9,1% và ở nữ là 1,6%. 75% người bệnh gout thường xuyên uống rượu bia trung bình từ 7 đến 10 năm, cho thấy thói quen sinh hoạt là một trong những nguyên nhân chính gây bệnh.

Bia phải có mồi, mồi bén không thể thiếu hải sản, thịt đỏ, nội tạng, toàn là những món giàu purin, tăng axit uric là điều đương nhiên. Một cácg gián tiếp, các loại thực phẩm dù không chứa purin nhưng khi cơ thể chuyển hóa lại trực tiếp dẫn đến việc tăng sản xuất axit uric, giảm đào thải axit uric qua thận:

• Đồ uống có đường hoặc fructose (bao gồm cả xi-rô ngô có hàm lượng fructose cao).
• Thực phẩm siêu chế biến: thường có chỉ số đường huyết cao, hội chứng chuyển hoá, kháng insulin và béo phì, dễ gây viêm nhiễm tổng thể và giảm khả năng đào thải axit uric của thận.

Bệnh gout nên ăn gì? Chế độ ăn giảm axit uric cao

Đặc điểm chung của các thực phẩm nên ăn là không chứa purin, giúp hoà tan và đào thải axit uric. Ngoài ra sẽ ưu tiên các thực phẩm có tính kháng viêm cao, chống oxy hoá cao để giúp cơ thể tăng cường đề kháng và giảm các triệu chứng khó chịu của bệnh gout.

• Rau củ quả: Hầu hết các loại rau củ đều có hàm lượng purin thấp. Nên tăng cường các loại rau cải xanh, củ cải, bí, khoai, nấm, đậu hạt dinh dưỡng. Các loại rau này giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, giúp trung hòa axit uric và hỗ trợ đào thải qua đường tiểu tiện.
• Trái cây: Hầu hết các loại trái cây đều chứa ít purin. Nên ăn các loại quả giàu vitamin C và chất chống oxy hóa như cam, chanh, bưởi, dâu tây, kiwi, ổi, anh đào, dưa hấu… Vitamin C giúp giảm nồng độ axit uric và chống viêm.
• Tinh bột: Gạo, bún, phở, bánh mì lên men tự nhiên, khoai, ngũ cốc nguyên cám là những thực phẩm an toàn. Tinh bột có hàm lượng purin thấp, giúp hòa tan axit uric trong nước tiểu.
• Đạm: Nên sử dụng các loại thịt trắng như thịt nạc, cá sông (cá chép, cá diêu hồng, cá rô) với lượng vừa phải (không quá 150g/ngày).
• Chất béo: Sử dụng dầu ép lạnh có nguồn gốc thực vật như dầu lạc, dầu mè, dầu điều, dầu dừa…
• Nước uống: Uống đủ nước giúp tăng cường đào thải axit uric qua đường tiểu tiện. Nước tiểu trong vàng nhẹ là một dấu hiệu tốt để biết cách điều chỉnh. Ngoài ra có thể bổ sung các loại nước bù khoáng tự nhiên, giàu vitamin khoáng chất giúp tăng cường đề kháng.

Ngoài ra, một hoạt chất kháng viêm mạnh, chống oxy hoá mạnh và chỉ chứa nồng độ cực kỳ cao trong một loại thực phẩm ngôi sao, chính là curcumin trong nghệ. Cả đồ ăn và thức uống, bạn đều có thể thêm curcumin một cách tự nhiên, hỗ trợ phòng chưa gout.

Nghệ và curcumin có thể giúp giảm axit uric phòng bệnh gout như thế nào?

Nghệ, thuộc họ gừng, đã được sử dụng từ lâu đời để điều trị các chứng viêm. Hoạt chất mạnh nhất trong nghệ là curcumin, có khả năng chống viêm mạnh mẽ. Đây là gia vị thường dùng trong bếp người Việt không chỉ vì hương vị mà còn là gia vị mang dược tính cực kỳ cao.

• Chống viêm mạnh mẽ: Curcumin có thể giúp giảm đau khớp do viêm bằng cách ức chế quá trình viêm. Một nghiên cứu năm 2018 cho thấy những người bị viêm khớp gối đã giảm đau đáng kể sau khi dùng chiết xuất curcumin trong ba tháng. Là người Việt với nghệ rất dễ trồng, hãy ưu tiên dùng thực phẩm tự nhiên hoặc bột nghệ thay vì tinh bột nghệ.
• Chống oxy hóa: Khi các gốc tự do và chất chống oxy hóa trong cơ thể mất cân bằng, tình trạng stress oxy hóa sẽ xảy ra, làm trầm trọng thêm chứng viêm. Nghệ là một chất chống oxy hóa mạnh nhờ các hợp chất như flavonoid, axit ascorbic và polyphenol, trong đó có curcumin. Vì vậy, curcumin có thể giúp giảm stress oxy hóa và từ đó làm giảm viêm.

Curcumin có sinh khả dụng thấp, nghĩa là cơ thể rất khó hấp thụ. Tuy nhiên, một nghiên cứu năm 2017 cho thấy piperine, hoạt chất chính trong hạt tiêu đen, có thể tăng khả năng hấp thụ curcumin lên đến 2000%.

Vì vậy, khi sử dụng nghệ, bạn nên kết hợp với hạt tiêu đen để cơ thể hấp thụ tốt hơn. Bạn có thể thêm nghệ và hạt tiêu vào nhiều món ăn khác nhau như trà, sữa hạt, cà ri, súp, nước sốt, cơm, sinh tố…

Không chỉ bệnh gout, có rất nhiều căn bệnh thầm lặng bất ngờ từ ăn uống. Sự nghiệp, hoài bão, tham vọng, ước mơ là một động lực lớn, còn động cơ để dùng lực chính là một cơ thể khoẻ và tinh thần khi cơ thể khoẻ. Hãy tận hưởng và chú tâm về thực phẩm bền vững, nền tảng sức khoẻ miễn dịch tổng thể khi trẻ lẫn về già.

Tư liệu tham khảo

https://www.nhs.uk/conditions/gout/

https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/causes-of-gout

https://www.healthdirect.gov.au/gout

https://www.niams.nih.gov/health-topics/gout

https://www.healthline.com/health/turmeric-for-gout

Bài viết cùng chủ đề

Thực Phẩm Siêu Chế Biến Là Gì Mà Có Nguy Cơ Gây Ung Thư

Tiểu đường – Tại sao cơ thể cần đường mà phải thải ra đường?

Tinh Bột Nghệ Công Dụng Ngang Tinh Bột Mì